Մարդկությունը ունի շատ կարևոր առարկաներ օրինակ արև, օդ, ջուր, ուտելիք և Երկիր մոլորակ։ Արևի, օդի, մաքուր ջրի օգնությամբ մարդ կարող է ապրել

և երկիր մոլորակը արևի շնորհիվ է այսպիսին որ կյանքը այստեղ կարող է գոյատևել, արևի շնորհիվ է, որ երկիր մոլորակը սառույց չի դարձել։ Ինձ համար ամենաթանկ բանը արևն է։

Խորանարդի մակերևույթի մակերես

Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը նրա 6 նիստերի մակերեսների գումարն է։ Քանի որ խորանարդի 6 նիստերը իրար հավասար քառակուսիներ են, ուրեմն, խորանարդի մակերևույթի մակերեսը հաշվելու համար պետք է գտնել 1 քառակուսու մակերեսը և արդյունքը բազմապատկել 6-ով։

Օրինակ՝ Հաշվեք  8 սմ կող ունեցող  խորանադի մակերևույթի մակերեսը։

Խնդիրը լուծելու համար նախ վերհիշենք, որ խորանարդի մակերևությի մակերեսը նրա 6 իրար հավասար նիստերի(քառակուսիների) գումարն է։ Հաշվենք 8 սմ կողմով 1 քառակուսու մակերսը և արդյունքը բազմապատկեն 6-ով(քանի որ 6 նիստերը իրար հավասար են)։

8*8=64 (սմ քառ․)

64*6=384(սմ քառ․)

Paint-ով գծեք խորանարդ․

Առաջադրանքներ

1. սմ³   12×12=144 144×6=864սմ²
2. դմ³    14×14=196  

196×6=1176դմ²

• 19x19x19=6859սմ³  19×19=361

361×6=2166սմ²

• սմ³ 15×15=225    225×6=1350սմ²
• դմ³    4×4=16դմ²

16×6=96դմ²

• 21x21x21=9261սմ³ 21×21=441սմ²

441×6=2646սմ²

• 11x11x11=1331դմ³  11×11=121դմ²

121×6=726դմ²

• սմ³ 21×21=441սմ²

441×6=2646սմ²

1. Հաշվեք  1 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։1x1x1=1դմ³   1×1=1դմ²

1×6=6դմ²

81×6=486

1․ Որո՞նք են ծավալի հիմնական հատկությունները։  Հավասար մարմիններն ունեն հավասար ծավալներ։Եթե մարմինը տրոհվում է մասերի, ապա մարմնի ծավալը հավասար է նրա մասերի ծավալների գումարին

2․ Ծավալի չափման ի՞նչ միավորներ գիտենք։ 1սմ³ 2դմ³ 3մ³ 4կմ³

3․ Ինչի՞ է հավասար ուղղանկյունանիստի ծավալը։ կողերի արտադրյալին

4․ Ի՞նչ երկարություն ունի այն խորանարդի կողը, որի ծավալը 1սմ³ է։1սմ

5․ Գտե՛ք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա կողերն են

3սմ, 5սմ, 6սմ        3x5x6=90

10դմ, 8սմ, 2սմ      8x2x10=160

7սմ, 11սմ, 3սմ      3x7x11=231

8մ, 13մ, 9մ            8x13x9=936

2մ, 5դմ, 10սմ        2x5x10=100

4դմ, 7դմ, 12դմ      4x7x12=336

6․ Պատկերված մարմինները բաղկացած են 1սմ երկարությամբ կող ունեցող խորանարդիկներից։ Գտե՛ք այդ մարմինների ծավալները։

ձախ 10սմ³ աջ 9սմ³

7․ Ո՞ր ուղղանկյունանիստի ծավալն է ավելի մեծ՝ 17սմ, 15սմ, 14սմ կողեր ունեցողի՞նը, թե՞ 11սմ, 23սմ, 10սմ։ 17x15x14=3570, 11x23x10=2530     

8․ Արտահայտե՛ք խորանարդ սանտիմետրերով․

12մ³ = 12000000սմ³

32մ³ 6դմ³ = 32006000սմ³

5մ³ 90դմ³ 300սմ³ = 5090300

9․Արտահայտեք խորանարդ դեցիմետրերով

343000սմ³ = 343դմ³

17280000սմ³ =17280դմ³

10․ Բենզակայանի պահեստամասում տեղավորվում է այնքան բենզին, որքան անհրաժեշտ է 120 մեքենայի՝ 60լ տարողությամբ բաքերը և 80 մեքենայի՝ 90լ տարողությամբ բաքերը լցնելու համար։ Որքա՞ն է պահեստամանի տարողությունը։ 120×60=7200  80×90=7200 7200+7200=14400                             Պատ.՝14400լ

11․ Դասասենյակի բարձրությունը 3մ է, երկարությունը՝ 12մ, լայնությունը՝ 6մ։ Դասասենյակը նախատեսված է 27 աշակերտի համար։ Քանի՞ խորանարդ մետր օդ է բաժին ընկնում մեկ աշակերտին։ 3x12x6=216մ³  216:27=8մ³    

2021թվականի նոյեմբերի 14-ին մեր կարատեի խմբով այցելեցինք Կոտայքի մարզ, որտեղ բլուրի վրա սև քարերով հավաքվում էր Հայկ Նահապետի պատկերը: Մենք նույնպես օգնեցինք պատկերի հավաքման աշխատաքներին, քարերը հավաքում և լցնում էինք պատկերի մեջ: Ընկեր Հայկուհին մեզ ներկայացրեց Հայկ Նահապետի մասին:

1.

2.

4.

5.

1360-15=1345

D=1345

1110+1345=2455

2455-15=2440

E=2440

6.

5=1

7.

8.

9.

36

11. 4+2=26

8+1=79

6+5=111

7+3=410

Քննարկվող հարցեր․

1․ Որո՞նք են երկարության չափման միավորները։ մմ, սմ, դմ, մ, կմ

2․ Որո՞նք են զանգվածի չափման միավորները։ մգ, գր, կգ, ցտ, տ

3․ Որո՞նք են ժամանակի չափման միավորները։ մվ, վ, ր, ժամ, օր, շաբաթ, ամիս, տարի դար հազարամյակ   

4․ Որո՞նք են արագության չափման միավորները։ կմ/ժ

Առաջադրանքներ․

1)

5 դեցիմետր 30 սանտիմետրը արտահայտիր սանտիմետրերով:80

3 կմ4 մ2դմ-ն արտահայտիր դեցիմետրերով: 30042դմ

4 տ 3ց 5 կգ –ը արտահայտիր կլիլոգրամներով: 4305կգ

6 ժ 36 րոպեն արտահայտիր րոպեներով: 396ր

9 ր 20 վ արտահայտիր վայկյաններով:560

Քանի՞ ժամ է 5օր 6ժամը։126

2) Քանի՞ անգամ է 50 գրամը փոքր 1 տոննայից։20000 անգամ

3) Հաշվե՛ք․

8 մ 3 սմ 1 մմ + 20 սմ 9 մմ = 8 մ 23 սմ 10 մմ

1 կմ 300 մ + 8 կմ 4 մ 30 սմ ₌ 9 կմ 304 մ 30 սմ

1 տ 3 ց 4 կգ + 10 տ 30 կգ = 11 տ 3 ց 34 կգ

8 ց 39 կգ + 1 տ 9 ց 70 կգ = 2 տ 8 ց 9 կգ

3 ժ 20 ր 30 վ + 50 ր 30 վ = 4 ժ 11 ր

4) Ընտրիր այն թվանշանը, որը տեղադրելով աստղանիշի փոխարեն՝ կստացվի ճիշտ անհավասարություն (տարբերակները շատ են, գրի՛ր մեկը)։

10ց 640կգ < 10ց 740կգ

3տ 8 կգ < 3տ500 կգ

8 տ 8 50 կգ > 8 տ 7 ց

20 դմ 2 սմ > 20 դմ 3 մմ

Դասարանական առաջադրանքներ

1․ geogebra ծրագրում պատկերիր․

• Ուղիղ
• Հատված
• Ճառագայթ
• Բաց բեկյալ
• Ինքնահատվող բեկյալ
• Փակ բեկյալ

2.Կարո՞ղ են արդյոք մի կետից սկիզբ առնել մի քանի ճառագայթներ։ Ցույց տուր  geogebra ծրագրով։

3․ geogebra ծրագրի օգնությամբ նշեք որևէ երկու կետ։  Ապա գծեք այդ կետերից մեկում սկզբնավորվող և մյուսով անցնող ճառագայթ։

4․ Որքա՞ն է AC հատվածի երկարությունը, եթե AB=4սմ, BC=8սմ:4+8=12                             Պատ.՝12  

5․ Որքա՞ն է CD հատվածի երկարությունը՝ արտահայտված սանտիմետրերով, եթե AD=125մմ, AB=15մմ, BC=90մմ:

15+90=105 125-105=20         Պատ.՝ 2 սմ

6․ Գտնել ABCD բեկյալի երկարությունը՝ արտահայտված սանտիմետրով։ Եթե AB=40դմ, BC=60 դմ, CD =80դմ 40+60+80=180  180դմ=1800սմ

                                      Պատ.՝1800 սմ

Տնային առաջադրանքներ

1․ Քանի՞ հատված է պատկերված։ 6

2․ Որքա՞ն է CD հատվածի երկարությունը՝ արտահայտված դեցիմետրով, եթե AD=190սմ, AB=25սմ, BC=85սմ:25+85=110 190-110=80  80սմ=8դմ

                                      Պատ.՝8դմ

3․ Գտնել ABCD բեկյալի երկարությունը՝ արտահայտված միլիմետրով։ Եթե AB=5սմ, BC=7սմ, CD =9սմ։  5+7+9=21     21սմ=210մմ

                                      Պատ.՝210մմ

4․ Երկու մարդկանց հասակների գումարը 3մ50սմ է։ Նրանցից մեկի հասակը մյուսի հասակից մեծ է 10սմ-ով։ Որքա՞ն է նրանցից յուրաքանչյուրի հասակը։ 350-10=340  340:2=170  170+10=180

                                      Պատ.՝180, 170

Սիրելի սովորողներ նախ միասին վերհիշենք բազմանիշ թիվը միանիշ թվի բաժանելու քայլաշարը՝

Օրինակ՝ 147։3=49  

Սյունակաձև՝

—	1	4	7	3
	1	2		4	9
	—	2	7
		2	7
			0

.	4	9
		3
1	4	7

Ստուգում՝

Նույն քայլաշարով էլ կատարվում է բազմանիշ թիվը երկնիշ թվի վրա բաժանումը.

Օրինակ՝ 14280։14=1020

Սյունակաձև՝                   

—	1	4	2	8	0	1	4
	1	4				1	0	2	0
		—	2	8
			2	8
				0

Ստուգում՝

	.	1	0	2	0
				1	4
	+	4	0	8	0
	1	0	2	0
	1	4	2	8	0

Առաջադրանքներ

• Կատարիր բաժանում և արդյունքը ստուգիր բազմապատկումով՝

1)   7310։5=1462

7	3	1	0	5
5				1	4	6	2				1	4	6	2
2	3													5
2	0										7	3	1	0
	3	1
	3	0
		1	0
		1	0

2)   11550։55=210

	1	1	5	5	0		5	5				2	1	0
	1	1	0				2	1	0			x	5	5
			5	5							1	0	5	0
			5	5						1	0	5	0
				0						1	1	5	5	0

3)   5400։12=450

	5	4	0	0		1	2
	4	8				4	5	0			4	5	0
		6	0									1	2
		6	0								9	0	0
			0							4	5	0
										5	4	0	0

4)  18360։18

	1	8	3	6	0	1	8					1	0	2	0
	1	8				1	0	2	0				1	8
		0	3	6								8	1	6
			3	6							1	0	2
				0							1	8	3	6	0

5)   48240։24=2010

	4	8	2	4	0	2	4				2	0	1	0
	4	8				2	0	1	0			2	4
		0	2	4							8	0	4
			2	4						4	0	2
				0						4	8	2	4	0

6)   10836։36=301

	1	0	8	3	6		3	6
	1	0	8				3	0	1
	0	0	0	3	6
				3	6
					0

7)   2163։21 =103

	2	1	6	3		2	1				1	0	3
	2	1				1	0	3				2	1
		0	6	3							1	0	3
			6	3						2	0	6
				0						2	1	6	3

8)   25750։25=1030

	2	5	7	5	0		2	5				1	0	3	0
	2	5					1	0	3	0				2	5
		0	7	5								5	1	5	0
			7	5							2	0	6	0
											2	5	7	5	0

9)  2170։35=62

	2	1	7	0		3	5						6	2
	2	1	0			6	2						3	5
			7	0								3	1	0
			7	0							1	8	6
				0							2	1	7	0

10)   58500։25=2340

	5	8	5	0	0		2	5				2	3	4	0
	5	0					2	3	4	0			2	5
		8	5								1	1	7	0	0
		7	5								4	6	8	0
		1	0	0
		1	0	0							5	8	5	0	0
				0