Տոկոս

136, 137, 138, 139, 141, 142, 143, 146։

136. 900*1%=900*1/100=9 900*16%= 900*16/100=144

137. 536

138. 300*20%=300*20/100=60

139. 1500*30%=1500*30:100=450 1500-450=1050 1050+1500=2550

141 900*15%= 900*15:100=135 800*20%=800*20:100=160

142. x : 100 = 1 : 4 x=100 * 1 : 4 =25%

143 ա)10%

բ)1%

գ) 10%

146. 150*80/100=120 100*120:100=120 հավասար են

ՀԱՄԵՄԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

81-ա,բ,գ,դ, 82-ա,բ,գ,դ, 83, 85, 88։

81 ա) x : 8 = 2 : 1 x = 8 * 2 : 1 = 16 82 ա) x : 4 = 8 : 3 x = 4 * 8 : 3 = 32/3

բ) x : 8 = 6 : 2 x = 8 * 6 : 2 = 24 բ) 7 : x = 9 : 5 , 7 * 5=9 * x , x = 7 * 5 : 9 = 35/9

գ) x : 8 = 2 : 22 x = 8 * 2 : 22 = 8/11 գ) 6 : 17 = x : 3, x = 3 * 6 : 17 = 18/17

դ) x : 8 = 5 : 4 x = 8 * 5 : 4 = 10 դ) 25 : 7 = 15 : x , 25 * x = 15 * 7 , x=15 * 7 : 25 = 21/5

83 3:4 : 1 = 6 : x x = 6 * 3 : 4 = 18/4 = 9/2

85) 77 : 500 = x : 300 x = 300 * 77 : 500 = 231/5

88) 160 : 8 = x : 56, x = 56 * 160 : 8 =56 * 20 = 1120

93, 95֊ա,բ, 96, 98, 99։

93) 1005+1005 * 11 : 3 = 1005 + 335 * 11 = 1005 + 3685 = 4690

95) ա) 3/4 : 1/4 + 4*7/2 + 38*11/5 — 3/50 : 1/5 = 4*3 /4 + 7*4/2 + 418/5 + 5*3/50 = 3 + 14 +418/5 +

15/50 = 17 + 4180/50 + 15/50 = 17 + 4195/50 = 17 + 83 + 45/50 = 100 + 9/10 =100.9

բ) (8+3/10-6-2/10)* 11/5 +(6/16-5/16) * 9/5 = (2 + 1/10)*11/5 + 1/16 * 9/5 = 21/10 * 11/5 + 9/80=231/50+9/80=1848/400 + 45/400=1 893/400

96) ա ) r բ) R-r գ) R դ) R+r

98. 1) 640-220=420 2) 3-1=2 3) 420:2=210 4) 640+210=850 = 640 + (640 — 220):2

99) 5*4+5*3+5*7=20+15+35=70 5արկղում միասին

Կրթություն ստանալը իմ իրավունքն է

Ուսումնական հաստատություններում սովորողներն ունեն հավասար իրավունքներ և պարտականություններ: Դրանք սահմանվում են օրենքով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ:

2. Սովորողն իրավունք ունի`

1) ստանալու հանրակրթության պետական կրթական չափորոշչին համապատասխան կրթություն.

2) ծնողի համաձայնությամբ ընտրելու ուսումնական հաստատությունը և ուսուցման ձևը, ինչպես նաև տվյալ ուսումնական հաստատությունում առկա հոսքը, ստանալու կրթական վճարովի ծառայություններ.

3) անվճար օգտվելու ուսումնական հաստատության ուսումնանյութական բազայից.

4) մասնակցելու ներդպրոցական և արտադպրոցական միջոցառումների.

5) պաշտպանված լինելու ցանկացած ֆիզիկական և հոգեբանական ճնշումներից, շահագործումից, մանկավարժական և այլ աշխատողների ու սովորողների այնպիսի գործողություններից կամ անգործությունից, որով խախտվում են սովորողի իրավունքները, կամ ոտնձգություն է արվում նրա պատվին ու արժանապատվությանը.

6) ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված կարգով մասնակցելու ուսումնական հաստատության կառավարմանը.

7) ազատորեն փնտրելու և մատչելիորեն ստանալու ցանկացած տեղեկատվություն, բացառությամբ օրենքով սահմանված դեպքերի.

8) ազատ արտահայտելու սեփական կարծիքն ու համոզմունքները.

9) օգտվելու օրենքով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված այլ իրավունքներից:

3. Սովորողը պարտավոր է`

1) կատարել ուսումնական հաստատության կանոնադրության և ներքին կարգապահական կանոններով սահմանված պահանջները.

2) ստանալ հանրակրթության պետական չափորոշիչներին համապատասխան գիտելիքներ, ձեռք բերել և տիրապետել համապատասխան հմտությունների և կարողությունների, բավարարել սահմանված արժեքային համակարգին ներկայացվող պահանջները.

3) հաճախել և մասնակցել ուսումնական պարապմունքներին.

4) կատարել օրենքով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված այլ պարտականություններ:

Հոդված 21.Սովորողների նկատմամբ կիրառվող կարգապահական տույժերը

1. Ուսումնական հաստատությունում կարգապահությունն ապահովվում է օրենքով, ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ և ներքին կարգապահական կանոններով սահմանված կարգով:

2. Ուսումնական հաստատության ներքին կարգապահական կանոնները չկատարելու կամ ոչ պատշաճ կատարելու դեպքերում սույն օրենքով և ուսումնական հաստատության կանոնադրությամբ սահմանված կարգով միջին և ավագ դպրոցների սովորողների նկատմամբ կարող են կիրառվել հետևյալ կարգապահական տույժերը.

1) նկատողություն.

2) խիստ նկատողություն:

3. Սովորողի նկատմամբ կարգապահական տույժ նշանակելու օրվանից հետո՝ մեկ տարվա ընթացքում, կարգապահական տույժը կարող է հանվել, եթե սովորողը կարգապահական նոր խախտում թույլ չի տվել և դրսևորել է իրեն որպես բարեխիղճ, օրինակելի, կարգապահ սովորող:

4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված կարգապահական տույժը մեկ ուսումնական տարվա ընթացքում նույն սովորողի նկատմամբ կրկնակի կիրառվելու դեպքում ուսումնական հաստատությունը կարող է`

1) առաջարկել ծնողին սովորողին տեղափոխել այլ ուսումնական հաստատություն.

2) դիմել սոցիալական աջակցության բնագավառի լիազոր մարմնին` երեխային սոցիալական աջակցության ծառայություն կազմակերպելու առաջարկով:

5. Եթե ոչ պետական ուսումնական հաստատության, մասնագիտացված հանրակրթական դպրոցի, ինչպես նաև այլընտրանքային ուսուցման համակարգում սովորողը կամ նրա ծնողը չի պահպանել պայմանագրային դրույթները, կամ սովորողը չի ապահովել կրթության բովանդակությանն ու ծավալի յուրացմանը ներկայացվող նվազագույն պահանջները, ապա տվյալ ուսումնական հաստատությունը կարող է միակողմանի լուծել պայմանագիրը՝ այդ մասին տասն օր առաջ տեղյակ պահելով ծնողին:

6. Ուսումնական պարապմունքներից սովորողի հաճախակի անհարգելի բացակայության համար պատասխանատվություն է կրում ծնողը` օրենքով սահմանված կարգով:

Հոդված 22.Սովորողների առողջության պահպանումը

1. Ուսումնական հաստատությունն ապահովում է կրթական ծրագրի կատարման անվտանգ և ապահով պայմաններ, բնականոն աշխատանքային ռեժիմ, բժշկական օգնություն և սպասարկում, սովորողների ֆիզիկական զարգացման ու առողջության ամրապնդման համար անհրաժեշտ պայմաններ, ձևավորում է անձնական հիգիենայի և առողջ ապրելակերպի հմտություններ՝ համաձայն առողջապահության բնագավառում պետական կառավարման լիազորված մարմնի սահմանած կարգի:

2. Սովորողների առողջության պահպանման և ֆիզիկական ու մտավոր զարգացման դժվարությունները կանխարգելելու, վերականգնելու նպատակով յուրաքանչյուր սովորող տարին առնվազն մեկ անգամ անցնում է բժշկական (պրոֆիլակտիկ) հետազոտություն` ուսումնական հաստատության բժշկական սպասարկման ծառայության կողմից, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` տարածքային սպասարկման առողջապահական կազմակերպության կողմից` պետական բյուջեի միջոցների հաշվին:

Խնդիրներ մնացորդով բաժանման վերաբերյալ

Խնդիրներ մնացորդով բաժանման վերաբերյալ

Դասարանական առաջադրանքներ

1․Գտեք բաժանելին, եթե բաժանարարը 10 է, թերի քանորդը՝ 7,
մնացորդը՝ 4։ Պատ.՝ 74

2․Գտեք բաժանելին, եթե բաժանարարը 21 է, թերի քանորդը՝ 5,
մնացորդը՝ 11։ Պատ.՝ 116

3․ Տպարանում տպագրվել է 500 գիրք։ Եթե այդ գրքերը փաթեթավորեն 30-ական, ապա քանի՞ փաթեթ կստացվի, և որքա՞ն գիրք կավելանա։ Լուծում՝ 500:30=16 մնացորդը 20,  Պատ.՝ 20 գիրք։

4․ Պահեստում կար 153լ հյութ։ Երբ այն լցրին 5լ տարողությամբ տուփերի մեջ, վերջին տուփն ամբողջությամբ չլցվեց։ Քանի՞ տուփ լցվեց ամբողջությամբ։ Քանի՞ լիտր հյութ լցվեց վերջին տուփի մեջ։  Լուծում՝ 153:5=30մն3, Պատ.՝ 30 տուփ, 3 լիտր հյութ լցվեց վերջին տուփի մեջ:

5․ Ի՞նչ ամենամեծ մնացորդ կարող է ստացվել բնական թիվը
5-ի բաժանելիս։ Պատ. 4:

6․ Գտիր այն ամենափոքր թիվը, որը բաժանվում է 5-ի և 10-ի։ Պատ. 10:

7․ Գտիր այն ամենափոքր թիվը, որը 5-ի և 10-ի բաժանելիս ստանում ենք 2 մնացորդ։ Պատ.12:

Տնային առաջադրանքներ

1․Գտեք բաժանելին, եթե բաժանարարը 17 է, թերի քանորդը՝ 2,
մնացորդը՝ 5։ Պատ.39

2․Գտեք բաժանելին, եթե բաժանարարը 101 է, թերի քանորդը՝ 7,
մնացորդը՝ 2։ Պատ.709:

3․Գտեք բաժանելին, եթե բաժանարարը 53 է, թերի քանորդը՝ 3,
մնացորդը՝ 25։ Պատ. 184

4․  Դպրոցի 165 աշակերտ պետք է մեկնի ճամփորդության: Ամենաքիչը քանի՞ ավտոբուս է անհրաժեշտ պատվիրել, եթե մեկ ավտոբուսը կարող է տեղափոխել 24 սովորողի: Լուծում՝ 165:24=6 մն21, Պատ. 7ավտոբուս:


5. Երբ տատիկը իր մոտ եղած 38 կոնֆետը փորձեց հավասարաչափ բաժանել 5 թոռնիկներին, մի քանի կոնֆետ ավելացավ: Քանի՞ կոնֆետ ստացավ թոռնիկներից յուրաքանչյուրը, և քանի՞ կոնֆետ ավելացավ: Լուծում՝ 38:5=7 մն 3, Պատ. 7 կոնֆետ ստացավ թոռնիկներից յուրաքանչյուրը, 3 կոնֆետ ավելացավ:

6․ Ի՞նչ ամենամեծ մնացորդ կարող է ստացվել բնական թիվը
19-ի բաժանելիս։ Պատ.` 18:

7․ Գտիր այն ամենափոքր թիվը, որը 9-ի և 6-ի բաժանելիս ստանում ենք 4 մնացորդ։ Պատ 22

Ուսումնական գարուն․ 5 դասարան

1)Կոտորակները  բերեք ընդհանուր հայտարարի

12/50 և 6/25  12/50,  6/25=12/50

6/13 և 4/2    6/13=12/26,   4/2=52/26

7/12 և 5/10   7/12=35/60,  5/10=30/60

2)Կրճատեք կոտորակները

15/35=3/7

28/21=4/3

10/15=2/3

25/100=1/4

3) Համեմատեք կոտորակները

6/4  (12/8)< 21/8 

3/8(27/72) > 6/18(/24/72)  

61/4 < 101/4

61/4(366/24)> 61/24

4) Անհրաժեշտության դեպքում թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով գտեք նրանց ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը:

25 և 50       50

9  և 11        99

35 և 40           280

5)  Անհրաժեշտության դեպքում թվերը պարզ արտադրիչների

վերլուծելով գտեք նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։

4  և 11         1

4  և 240       2

35  և 60       5

Կոտորակների գումարում

Կոտորակների գումարում

Դասարանական առաջադրանքներ

1․ Գումարե՛ք կոտորակները

 =17/35

 =15/15=1

 = 45/127

 =2/4+1/4=3/4

 =63/72+12/72=75/72

 =15/72+82/72=97/72

=49/224+40/224

=27/18+1/18+2/18=30/18

=38/30+36/30+13/30=87/30

=32/28+35/28+22/28=89/28

 =56/24+4/24+5/24=65/24

2․ ABCDE հնգանկյան մեջ

Գտեք հնգանկյան պարագիծը։

5/12+5/12+8/9+8/9+11/18=15/36+15/36+32/36+32/36+22/36=116/36=29/9

Պատ.՝:

3․ Պետք էր վերանորոգել 900մ երկարությամբ մի ճանապարհ։ Առաջին մի քանի օրում վերանորոգված ճանապարհահատվածի երկարությունը 180մ էր։ Աշխատանքի ո՞ր մասն էր կատարված, և ո՞ր մասն էր մնացել կատարելու։

180/900=1/5,    900-180=720մ,   720/900=4/5                         Պատ.՝ 1/5, 4/5

Տնային առաջադրանքներ

1․ Գումարե՛ք կոտորակները

=99/7

=159/93

 =150/100=15/10=3/2

 =4/12+3/12=7/12

 =33/36+6/36=39/36

=27/48+162/48=189/48

 =152/288+387/288=539/288

 =15/18+4/18=19/18

 =21/60+44/60=65/60

 =93/84+20/84=113/84

 =123/126+259/126=382/126

 =42/36+45/36+34/36=121/36

 = 144/180+44/180+21/180=209/180

=20/84+66/84+27/84=113/84

=36/60+70/60+95/60=201/60

=30/192+84/192+21/192=135/192

2 Քանի՞ վայրկյան են

 րոպեն =20 վայրկյան

 ժամը = 720 վայրկյան

 օրը= 10800 վայրկյան

3․ Հեծանվորդի արագությունը մեքենայի արագության -ն է։ Որքա՞ն է մեքենայի արագությունը, եթե հեծանվորդը 50կմ ճանապարհն անցնում է 2ժամում։

  1. 50:2=25 կմ/ժ , 2)25×3=75 կմ/ժ,

ՊԱՏ.՝ 75 կմ/ժ

Դասարանում 10.03

1.Գտի՛ր այն երկու հաջորդական բնական թվերը, որոնց գումարը 243 է։ 121 122

2 Գտի՛ր այն երկու հաջորդական զույգ թվերը, որոնց գումարը 442 է։ 220, 222

3 Գտի՛ր այն երկու հաջորդական կենտ թվերը, որոնց գումարը 212 է։  105, 107

4 Գտի՛ր այն երեք հաջորդական բնական թվերը, որոնց գումարը 213 է։ 70 71 72

5․ Գտի՛ր այն երեք հաջորդական թվերը, որոնց գումարը  219 է։ 72, 73, 74

6 Երեք հաջորդական կենտ թվերի գումարը 135 է։ Գտեք այդ թվերը։ 43, 45, 47

7 Հաշվիր 15-ի պատիկ բոլոր երկնիշ թվերի գումարը, որոնք պատիկ են նաև 10-ին։  30+60+90=180

8. Փորձի՛ր ինքդ կազմել նմանատիպ խնդիր

Երեք հաջորդական զույգ թվերի գումարը 368 է։ Գտեք այդ թվերը

Հաշվիր 7-ի պատիկ բոլոր երկնիշ թվերի գումարը, որոնք պատիկ են նաև 3-ին

Բաժինների գումարումը, սովորոական կոտորակներ

Բաժինների գումարումը, սովորոական կոտորակներ

Դասարանական առաջադրանքներ

1․ Կարդացե՛ք կոտորակները․

 , , , , ,

2․ Գրիր այն կոտորակը, որին հավասար է տրված բաժինների գումարը

=2/3

=5/2

=5/4

3․ Բաժինների գումարի տեսքով ներկայացրեք սովորական կոտորակը․

 =1/7+1/7+1/7+1/7+1/7

 =1/7+1/7+1/7

 =1/4+1/4+1/4

 =1/11+1/11+1/11+1/11+1/11+1/11+1/11+1/11+1/11+1/11

4․ Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

=9/10

=76/18=38/9

=2/63

5․  Քանի՞ աստիճան է ուղիղ անկյան հինգ վեցերորդ մասը։ 90:6=15, 15×5=75, Պատ.՝ 75 աստիճան:

Տնային առաջադրանքներ

1․ Գրիր այն կոտորակը, որին հավասար է տրված բաժինների գումարը

=4/4

=4/3

2․ Բաժինների գումարի տեսքով ներկայացրեք սովորակն կոտորակը․

 =1/10/+1/10+1/10

 =1/7+1/7+1/7+1/7+1/7+1/7

 =1/2+1/2+1/2

 =1/8+1/8+1/8+1/8+1/8

= 1/3+1/3+1/3+1/3+1/3

 =1/3+1/3

 =1/7+1/7+1/7+1/7

 =1/4+1/4+1/4+1/4+1/4+1/4+1/4

= 1/9+1/9+1/9+1/9+1/9+1/9+1/9+1/9

4․ Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

=20/7

=11/62

=65/21

5. Գտնել ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա բարձրությունը 8սմ է, իսկ հիմքը քառակուսի է, որի կողմը երկու անգամ փոքր է ուղղանկյունանիստի բարձրությունից։ 4x4x8=128 սմ3 Պատ.՝ 128 սմ3: